Türkiye ile AB arasında üyelik müzakerelerinin resmen başlaması ile Türkiye'nin dönüşüm süreci hızlanmış, aynı zamanda AB ile bütünleşme süreci sadece bir dış politika alanı olmaktan çıkarak, AB müktesebatına aşamalı olarak uyum sağlanması gereği Türkiye ekonomisinin tüm aktörleri için derin yapısal değişiklikleri de beraberinde getirmiştir.

Ancak zaman içinde "Kıbrıs sorununun" katılım müzakerelerini sekteye uğratması, AB kamuoyunun genişleme sürecine ilişkin şüphe ve tedirginlikleri, bazı AB üye devletleri politikacılarının Türkiye'nin üyeliğine karşıtlığı ve bu karşıtlığın müzakereleri somut bir şekilde engellemesi, Türkiye'de AB katılım süreci desteğini düşürmüş,  AB katılım sürecinin gerektirdiği ve ülkede kapsamlı ve olumlu bir ekonomik ve toplumsal dönüşüme yol açan reformlar yavaşlamıştır.

TEPAV,  Türkiye'nin AB'ye katılım sürecinin Türkiye'nin yaşayacağı dönüşümdeki rolüne olan inancının sonucu olarak ilişkilerin içinde bulunduğu kısır döngüden çıkarılmasına ve Türkiye'deki reform sürecinin tekrar canlandırılmasına katkıda bulunmak için bir Avrupa Birliği Çalışmaları Merkezi oluşturmuştur.  Merkez, AB ve Türkiye-AB ilişkileri, müzakere ve katılım süreci konularında bilgilendirme etkinlikleri düzenlemekte ve değerlendirme çalışmalarına ağırlık vermektedir.  Ayrıca AB'deki düşünce kuruluşları ve üniversiteler ile birlikte AB kamuoyuna yönelik iletişim projeleri geliştirmekte ve uygulamaktadır.  Bunların yanı sıra müzakere süreci ve uyum çalışmaları da düzenli olarak izlenip, bu konuda yetkili makamlar tarafından yürütülen çalışmalara da katkı sağlanmaktadır.

AB Çalışmaları Merkezi Direktörlüğü görevini Nilgün Arısan Eralp yürütmektedir.