ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş süreci, ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO’ya karşı memnuniyetsizliğini yeniden gündeme taşımış; ABD’nin ilk fırsatta ittifaktan ayrılabileceğine dair işaretler, NATO’ya ilişkin tartışmaları hem küresel ölçekte hem de Türkiye’de alevlendirmiştir.          

Trump’ın dış politikaya yansıttığı ve artık alışılmış hale gelen “iş adamı” yaklaşımıyla, NATO’ya ABD tarafından çok büyük kaynak ayrıldığından şikâyet ettiği uzun zamandır bilinmektedir. İran savaşıyla birlikte bu eleştirilere, NATO’nun “ABD’nin yanında olmadığı” iddiası da eklenmiştir. Oysa ABD, İran’a yönelik harekatı NATO’ya danışmadan ve NATO üyesi olmayan İsrail ile birlikte başlatmıştır. Çatışmaların başlamasıyla NATO üyesi İtalya’nın Savunma Bakanı’nın kişisel seyahat için gittiği Birleşik Arap Emirlikleri’nde mahsur kalması da müttefiklerin süreçten önceden haberdar edilmediğini göstermiştir. Bu nedenle ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları bir NATO operasyonu olarak değerlendirilemez.

Trump’ın ABD merkezli NATO eleştirileri, ittifak üyeleri başta olmak üzere birçok kesimde tepkiyle karşılanmıştır. Zira bu yaklaşım, NATO’yu yalnızca maliyet boyutuyla değerlendirmekte; ittifakın sağladığı savunma şemsiyesini, güvenlik temelli istikrarı ve bunun ABD’nin küresel liderliğine katkısını göz ardı etmektedir. İran krizi ise savunma ihtiyaçlarının, kurumsal yetki ve sorumlulukları uluslararası anlaşmalarla tanımlanmış bir ittifak yerine, tek bir devletin siyasi tercihine bağlı olmasının yaratabileceği kırılganlıkları bir kez daha ortaya koymuştur.

Değerlendirme notunun tamamına buradan ulaşabilirsiniz.