ABD ticaret politikasının, ikinci Trump döneminde belirgin biçimde kural temelli ticaretten mutlak güç temelli ticarete doğru evirildiği ve ABD’nin gücünün müttefik veya hasım bütün ülkeler için bir silah haline dönüştüğü görülmektedir. Başkan Trump İran ve Grönland konularında ABD’nin siyasi amaçlarını gerçekleştirmek amacıyla gümrük vergilerini fütursuzca kullanacağını ilan etmiştir. 12 Ocak tarihinde İran ile ticaret yapan ülkelerin ABD’ye ihraç ürünlerine %25 ilave vergi koyacağını ilan etmişti. Bu defa 17 Ocak tarihinde ise Grönland konusunda ABD taleplerine karşı çıkan Avrupalı NATO müttefiki 8 ülkeye ilk önce %10, daha sonra da %25 oranında vergi koyacağını duyurmuştur. 

Böylece 2 Nisan 2025 tarihinde Başkan Trump’ın kendi ifadesi ile “Özgürleşme günü” “Reciprocal tariffs” yaklaşımıyla başlayan süreç, bu defa İran ve Grönland sorunları ile de bağlantı kurarak yeni bir safhaya dönüşmüştür. Başkan Trump, gümrük tarifelerini artık yalnızca ticaret açığı veya sanayi politikası gerekçeleriyle değil, jeopolitik uyum ve dış politika beklentileri doğrultusunda da kullanacağını göstermiştir.

Esasen ABD hukuk sisteminde ticaret konuları, bu meyanda gümrük tarifeleri, tamamen Temsilciler Meclisinin yetkisindedir. Bununla beraber bazı özel durumlarda ivedilikle bu konularda karar verilmesini sağlamak için Başkan’a bazı yetkiler de tanınmıştır. Başkan Trump’ın bu yetkilerini sağlayan yasal düzenlemeleri amacının dışında kullandığına dair iddiaların da ABD Temsilciler Meclisinde dile getirildiğini hatırlatmış olalım. 

Değerlendirme notuna buradan ulaşabilirsiniz.