6 Şubat 2023 depremlerinin ardından geçen üç yıl, Hatay’da toparlanmanın yönü ve niteliğine dair çelişkili bir tabloyu görünür kılıyor. Yeniden inşa faaliyetleriyle birlikte kentte yoğun bir ekonomik hareketlilik yaşanırken bu hareketliliğin üretim yapısını güçlendiren, yerel işletmeleri ayağa kaldıran ve hanehalkı refahını kalıcı biçimde artıran bir iyileşmeye dönüşmediği görülüyor.

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’nın (TEPAV) deprem sonrası Hatay ekonomisini inceleyen değerlendirme notu, resmi büyüme göstergeleri ile sahadaki ekonomik gerçeklik arasındaki açılmayı ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor. Çalışmaya göre Hatay’da yaşanan süreç, klasik bir toparlanmadan ziyade, “yıkım içinde büyüme” olarak tanımlanabilecek bir ekonomik dönüşüme işaret ediyor 

Çalışmadan öne çıkan başlıklar şöyle…

Büyüme inşaata dayandı

Deprem sonrası dönemde Hatay’ın Türkiye ekonomisi içindeki payı artış gösterdi. Ancak bu artış, büyük ölçüde kamu harcamaları ve yeniden inşa kapsamında hız kazanan inşaat faaliyetlerinden kaynaklandı. 2022–2024 döneminde ilin büyümesinin yaklaşık dörtte üçü inşaat sektöründen geldi. Buna karşılık tarım, sanayi ve hizmetler gibi üretken sektörlerde deprem öncesi seviyelere dönüş sağlanamadı. Bu durum, Hatay’daki büyümenin geçici ve sınırlı bir tabana yayıldığını gösteriyor.

İhracat toparlandı ama tek sektöre sıkıştı

Hatay ihracatı deprem sonrası dönemde yeniden artış eğilimine girdi. Ancak ihracattaki toparlanma, sektörler arasında dengeli bir dağılım göstermedi. 2023–2025 dönemindeki ihracat artışının neredeyse tamamı demir-çelik sektöründen kaynaklandı. Çok sayıda sektör hâlâ deprem öncesi ihracat düzeylerinin gerisinde kalırken kentin dış ticaret yapısı giderek tek bir sektöre bağımlı hale geldi. Bu durum, Hatay ekonomisini küresel piyasalardaki dalgalanmalara ve özellikle karbon düzenlemeleri gibi yeni risklere karşı daha kırılgan kılıyor. 

Küçük işletmeler tasfiye oldu

Deprem sonrası üç yılda Hatay’ın ticari dokusunda belirgin bir çözülme yaşandı. Küçük ve mikro ölçekli işletmeler hızla piyasadan çekilirken orta ve büyük ölçekli işletmelerin sayısında artış kaydedildi. Veriler, kentin ekonomik omurgasını oluşturan küçük esnaf ve yerel üreticilerin ciddi bir kayıp yaşadığını; ekonomik faaliyetin daha az sayıda büyük işletme etrafında yoğunlaştığını gösteriyor.

İstihdam arttı ama kalıcı olmadı

İstihdam verileri, deprem sonrası dönemde Hatay’da bir toparlanmaya işaret etse de bu artışın niteliği tartışmalı. İnşaat sektöründe istihdam hızla yükselirken tarım ve sanayide çalışan sayısı geriledi. Ayrıca inşaatta yaratılan istihdamın önemli bir bölümünün il dışından gelen geçici işgücüne dayanması, bu artışın Hataylılar açısından kalıcı bir gelir ve refah artışı yaratmasını sınırladı.

Gelir artışı kâğıt üzerinde kaldı

Kişi başına gelir göstergeleri deprem sonrası dönemde yükselmiş görünse de bu artış, büyük ölçüde nüfus azalması ve parasal genişlemenin yarattığı istatistiksel bir etki olarak öne çıkıyor. Aynı dönemde Hatay’ın da içinde yer aldığı TR63 bölgesi, Türkiye’de yaşam maliyetinin en hızlı arttığı bölgelerden biri oldu. Konut sorunu, artan fiyatlar ve kaybolan birikimler, hanehalkının alım gücünü ciddi biçimde aşındırdı. 

Değerlendirme notuna buradan ulaşabilirsiniz.