ProjelerAraştırmacılarTartışma TebliğleriÜye Ol
EN
Podcast & Medya
Haber

Güven Sak: Yeşil dönüşümün uygulama adımları bölge ve sektörlere göre belirlenmeli

COP31 kapsamında iki ayrı oturumda konuşan TEPAV Kurucu Direktörü Prof. Dr. Güven Sak, yeşil dönüşüm hedeflerinin her bölgenin üretim ve istihdam yapısına, sektörlerin farklı ihtiyaçlarına uygun somut adımlarla desteklenmesi gerektiğini vurguladı. Şirketlerin dönüşümü sahiplenmesi için açık önceliklere ve düzenlemelere ihtiyaç olduğunu belirten Sak, sürecin finansman ve kamu-özel iş birliği boyutlarına da dikkat çekti.

TEPAV Kurucu Direktörü Prof. Dr. Güven Sak, Antalya’daki 31. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında konuşmacı olarak katıldığı iki ayrı oturumda, yeşil dönüşümün şirketler ve çalışanlar üzerindeki etkilerini, değişen beceri ihtiyaçlarını ve uygulamanın önündeki güçlükleri ele aldı. TEPAV’ın Kocaeli’de yürüttüğü çalışmanın bulgularını paylaşan Sak, küresel ve ulusal hedeflerin bölge, sektör ve şirket düzeyinde somut adımlara dönüştürülmesi gerektiğini söyledi.

Sak, 14 Kasım’da Uluslararası İklim Girişimi’nin (IKI) Türkiye ekibi tarafından Mavi Bölge’deki Türkiye Akademi Pavilyonu’nda düzenlenen “Yeni Nesil İçin Yeşil Beceriler: Türkiye’nin Adil Geçişinde Gençlik, Eğitim ve Sanayi” (Green Skills for the Next Generation: Youth, Education and Industry in Türkiye’s Just Transition) başlıklı oturumda konuştu. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından A. Menaf Turan’ın moderatörlüğündeki oturumun açılış konuşmasını Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından Esra Şermin Ata yaptı. Sak’ın yanı sıra Climate KIC’ten Kirsten Dunlop, NewClimate Institute’tan Frauke Röser ve Alman Uluslararası İşbirliği Kurumundan (GIZ) Angela Pilath’ın katıldığı oturumun kapanış konuşmasını Almanya Federal Çevre, İklim Koruma, Doğa Koruma ve Nükleer Güvenlik Bakanlığından Constanze Böning yaptı.

Sak, 16 Kasım’da ise Uluslararası İşverenler Teşkilatı (IOE) ve Fransız İşverenler Örgütünün (MEDEF), Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) Pavilyonu’nda ortaklaşa düzenlediği “Yeşil Dönüşüm İçin Beceriler: İşgücünün İklim Eylemine Hazırlanması” (Skills for the Green Transition: Building Workforce Readiness for Climate Action) başlıklı oturuma konuşmacı olarak katıldı.

“Her bölge ve sektör için somut adımlar belirlenmeli”

Yeşil dönüşümün işyerlerine yeni makine ve teknolojilerin girmesini, bunun da çalışanların yeni beceriler kazanmasını gerektirdiğini belirten Sak, TEPAV’ın Alman Uluslararası İşbirliği Kurumu ile Kocaeli’de yürüttüğü çalışmanın bulgularını paylaştı. Türkiye’nin imalat sanayisi katma değerinin yüzde 8,2’sini ve imalat sanayisi istihdamının yüzde 5,8’ini oluşturan Kocaeli’de, yeşil işler ve beceriler konusunda şirket ve kurumlardan yaklaşık 150 temsilciyle görüşüldüğünü aktardı. Sak, Zonguldak’ta kömürden çıkış üzerine yürüttükleri çalışmaya da değindi.

Küresel ve ulusal düzeyde çok sayıda hedef bulunduğuna işaret eden Sak, dönüşümün etkilerinin bölgelere ve sektörlere göre farklılaştığını, fiilî değişimin ise şirketler ve çalışanlar düzeyinde yaşandığını söyledi. Hükümetlerin dönüşüme bağlılığı kadar şirketlerin uygulama adımlarını sahiplenmesinin de belirleyici olduğunu vurguladı. Bu nedenle genel hedeflerin, her bölgenin ve sektörün özelliklerine uygun somut uygulama adımları ve düzenlemelerle desteklenmesi gerektiğini belirtti.

Kocaeli’de görüştükleri şirketlerde sürdürülebilirlik sorumluları ve dönüşüm planları bulunduğunu anlatan Sak, bu sorumluların başlıca güçlüklerinden birinin şirketlerin üst yönetimini ikna etmek olduğunu söyledi. Üst yönetimlerin planları çoğunlukla ek harcama olarak gördüğünü aktaran Sak, kamu tarafından belirlenecek açık önceliklerin ve uygulamaya yönelik düzenlemelerin, dönüşümün gerekliliğinin anlaşılmasına ve üst yönetim tarafından sahiplenilmesine katkı sağlayabileceğini kaydetti.

Beceri politikaları üretim ve istihdam yapısına göre tasarlanmalı

Sak, yeşil dönüşümün meslekleri ortadan kaldırmaktan çok işlerin içeriğini ve yapılış biçimini değiştirdiğine dikkat çekti. Bazı mesleklerde işgücü talebi artarken bazılarında çalışanların yeni beceriler kazanması gerektiğini belirtti. Yeni uzmanlık alanlarının ortaya çıktığını, talebi gerileyen karbon yoğun işlerde çalışanların ise başka alanlara geçişinin desteklenmesine ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Bu değişime hazırlanmak için sektör ve meslek düzeyinde kimlerin etkilendiğinin belirlenmesi; sanayi temsilcileri, eğitim kurumları, çalışanlar ve kamunun aynı masa etrafında buluşması gerektiğini vurguladı. Eğitim ve destek programlarının her bölgenin üretim ve istihdam yapısına göre tasarlanmasını önerdi.

Mavi yakalı çalışanlara ve teknisyenlere yönelik eğitimlerin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Sak, hızlı değişim karşısında eğitim içeriklerinin ve eğiticilerin bilgilerinin sürekli güncellenmesinin önemine dikkat çekti. Üretim sahasında, vardiya düzenine uygun, modüler ve belgelendirilebilir eğitimler geliştirilmesini; eğitim ve ücret maliyetlerinin kamu ile işverenler arasında paylaşılmasını önerdi.

“Baş etmemiz gereken güçlükler var”

Sunulan uygulama örneklerinin yanında dönüşümün önündeki güçlüklerin de ele alınması gerektiğini belirten Sak, yeşil ve dijital dönüşüm sürecinde üç temel zorluk bulunduğunu söyledi.

İlk olarak dönüşümün sermaye yoğun niteliğine dikkat çeken Sak, yeni makine ve teknolojilere geçişin yüksek yatırım maliyetleri taşıdığını vurguladı. Türkiye ve Afrika ülkeleri gibi tasarruf açığı bulunan ekonomilerde bu sürecin finansman ihtiyacını artırdığını belirtti. Türkiye’nin Avrupa pazarları ve değer zincirleriyle bütünleşmesinin değişimi kolaylaştırabileceğini, ancak maliyetleri ortadan kaldırmadığını kaydetti.

İkinci zorluğun, özellikle tedarikçi konumundaki küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin (KOBİ) dönüşüm ihtiyacı olduğunu ifade eden Sak, dönüşüm maliyetlerinin en fazla bu işletmeler üzerinde hissedildiğini söyledi. Tedarikçi KOBİ’lerin dönüşmesinin Türkiye gibi ülkeler açısından ek bir güçlük yarattığını belirtti.

Üçüncü olarak dönüşümün siyasi ekonomi boyutuna işaret eden Sak, fosil yakıtlara dayalı varlıkların sahiplerinin dünya ekonomisindeki ağırlığına dikkat çekti. Sürecin, bugün güçlü olan fosil varlık sahiplerine karşı yeşil varlık sahiplerinin desteklenmesini gerektirdiğini belirterek bu nedenle kamu-özel iş birliğine ihtiyaç duyulduğunu vurguladı. Sanayi politikasının temel hedefinin de bu desteği sağlamak olduğunu ifade eden Sak, değişimin zaman ve kaynak gerektirdiğini, “yapılabilir ama kolay değil” olduğunu dile getirdi.

İnsanı merkeze alan dönüşüm ve sosyal diyalog öne çıktı

Toplantılarda, enerji dönüşümünün başarısı için insanlara ve becerilere yatırım yapılması, kadınların ve gençlerin eğitim olanaklarına erişiminin artırılması ve farklı kuşakları kapsayan yaşam boyu öğrenme sistemlerinin geliştirilmesi gerektiği vurgulandı. Eğitim ile sanayinin ihtiyaçlarının erken aşamada buluşturulmasının gençlerin yeşil ekonomide yer edinmesini hızlandıracağına, beceri gelişiminin iklim finansmanında öncelik kazanması gerektiğine dikkat çekildi.

Bakanlıklar, eğitim kurumları, işverenler ve bankaların ortak bir plan ve takvimle hareket etmesinin önemine işaret edilen toplantılarda, KOBİ’lerin ve çiftçilerin uygulamalı eğitim ve finansmanla desteklenmesi ele alındı. Sosyal diyalogla kısa vadeli ihtiyaçların uzun vadeli dönüşüm hedefleriyle buluşturulması, eğitimlerin başarısının kazanılan becerilerin tanınması ve istihdama katkısıyla değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. Kocaeli’de edinilen deneyimin Türkiye’nin diğer illerine ve başka ülkelere yol gösterebileceğine de dikkat çekildi.

 

Paylaş