ABD Başkanı Donald J. Trump, İsrail ile birlikte İran’a karşı siyasi bir tercih sonucunda başlattığı savaş için Kongre’den yetki alma yoluna hiç gitmedi. Oysa Vietnam Savaşı sırasında başkanlık yetkilerinin aşırı genişlemesi ve on binlerce Amerikan askerinin hayatını kaybetmesiyle ortaya çıkan siyasal ve toplumsal travma, 1973[1] tarihli Savaş Yetkileri Yasası’nın kabul edilmesinin başlıca nedenlerinden biriydi. 

Bu yasa, ABD Anayasası’nda savaş ilan etme yetkisinin Kongre’ye ait olduğu hükmünü güçlendirmekle kalmadı[2]; aynı zamanda başkanın Kongre onayı olmaksızın yabancı bir ülkeye karşı askerî güç kullanmasını sınırlı bir takvime bağlayarak Kongre’nin siyasal sorumluluğunu belirginleştirdi. Ancak yalnızca Trump değil, yasanın kabul edildiği dönemde başkan olan Richard Nixon’dan itibaren birçok başkan, aralarında anayasa profesörü Barack Obama’nın 2011’de Libya’ya karşı başlattığı askeri harekât[3] da dahil olmak üzere, bu yasanın gerekliliklerini göz ardı etti. Trump’ın İran savaşı bağlamında attığı son adımlar da bu uzun başkanlık pratiğinin güncel ve tartışmalı bir halkası olarak öne çıktı. 

Bu durumun İran dosyasındaki somut karşılığı, Kongre onayı olmaksızın yürütülen operasyonun Savaş Yetkileri Yasası’ndaki 60 günlük yasal eşiğe dayanmasıyla ortaya çıktı. 

Savaşın başladığı 28 Şubat esas alınırsa, 60 günlük süre 29 Nisan’da; Trump yönetiminin Kongre’yi bilgilendirdiği 2 Mart tarihi esas alınırsa ise 1 Mayıs’ta doluyordu.

Bu eşikten sonra Trump’ın hukuki zeminde hareket edebilmesi için seçenekleri sınırlıydı: Ya Kongre’den savaşın devamı için açık bir yetkilendirme alacaktı ya da Amerikan askerî gücünün kullanımını sonlandıracaktı. Yasa, güvenli çekilme için zorunlu hâllerde bu sürenin en fazla 30 gün uzatılmasına imkân tanıyor.[4] 

Trump’ın iki hamlesi

Trump ikinci yolu seçti ve 1 Mayıs’ta iki kritik hamle yaptı. 

İlk olarak, Senato Başkan Vekili Chuck Grassley ile Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson’a eş zamanlı olarak gönderdiği mektupla İran savaşının sona erdiğini ileri sürdü. Mektubunda “7 Nisan 2026’dan bu yana Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında hiçbir ateş alışverişi olmadı. 28 Şubat 2026’da başlayan düşmanlıklar sona erdi” diye yazdı.[5] 

Ancak aynı gün yaptığı ikinci açıklama, bu iddiayı zayıflattı. Trump, İran’ın müzakereleri ilerletmek için sunduğu son teklifi kabul edilebilir bulmadığını ve İran’ın “yaptıkları için henüz yeterince büyük bir bedel ödemediğini” söyledi.[6] Kısacası, yaptığı bu hamlelerle kendine siyasi bir manevra alanı açmaya çalışsa da hukuken ve siyaseten işlerin istediği gibi gitmediği daha da belirginleşti. 

Dahası, Trump’ın Kongre’den onay alma zorunluluğunu “anayasaya aykırı”[7] bulduğunu söylemesi bu yasayı kendiliğinden anayasaya aykırı hâle getirmez. Aynı şekilde, Trump bugün böyle söyledi diye savaşın topyekûn sona erdiğini varsaymak da hatalıdır. Trump’ın savaşı nasıl sonlandıracağına dair somut bir çıkış planı bulunmadığı yönündeki kanaat güçlenirken 31 Mart’ta yaptığı açıklamada savaşın “iki üç hafta içinde” sona ereceğini ve bunun için Tahran’ın Washington’la bir anlaşmaya varmasının gerekmediğini söylemesi, savaşın neden başlatıldığı ve hangi hedeflere ulaşıldığında sonlandırılacağına ilişkin açıklamalardaki tutarsızlığı daha da görünür kıldı.[8] 

Amerikan halkı ne düşünüyor?

Demokratlar Trump’ın açıklamalarına sert tepki gösterdi. Senato Demokrat lideri Chuck Schumer, Trump’ın savaşın sona erdiği yönündeki açıklamasını “düpedüz saçmalık” olarak nitelendirerek bunun “yasa dışı bir savaş” olduğunu ve Cumhuriyetçilerin buna göz yumduğu her gün hayatların tehlikeye atıldığını, kaosun büyüdüğünü ve fiyatların arttığını söyledi. Senato Silahlı Hizmetler Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Jeanne Shaheen de Trump’ın açıklamasının sahadaki gerçekliği yansıtmadığını belirterek bölgede on binlerce Amerikan askerinin hâlâ risk altında olduğunu, yönetimin savaşı tırmandırma tehdidini sürdürdüğünü ve Hürmüz Boğazı kapalı kalırken savaşın fiilen sona erdiğini söylemenin mümkün olmadığını vurguladı.[9] Amerikan donanması bölgedeki ablukayı sürdürdüğü müddetçe de “savaşın bittiği” iddiası sahadaki gerçeklikle çelişmeye devam edecektir. 

Buna rağmen, Kasım 2026 Kongre seçimlerine kadar Trump’ın bu yaklaşımına karşı siyasi veya hukuki düzeyde belirgin bir engelleme gelmesi olası görünmüyor. Ancak mevcut gidişatın söz konusu seçimlerde seçmen tercihleri üzerinde etkili bir rol oynama ihtimali bulunuyor. 

Washington Post-ABC-Ipsos ortaklığında 24-28 Nisan tarihleri arasında yapılan son kamuoyu anketi, Amerikalıların yüzde 61’inin İran’a karşı başlatılan bu savaşı “hata” olarak nitelediğini ortaya çıkardı. Ankete katılanların sadece yüzde 36’sı bu eylemin “doğru karar” olduğunu söylerken yüzde 52’si de İsrail’in Trump’ın İran’a yönelik güç kullanma kararında “çok fazla” etkili olduğu kanaatini paylaştı.[10] 

Kamuoyundaki bu tepki, Kongre’de Demokratların Savaş Yetkileri Yasası üzerinden yürüttüğü baskıyla da paralel ilerledi. 

İran dosyasının siyasi maliyeti

Kongre’nin her iki kanadında da Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olması nedeniyle Demokratlar, savaşı durdurmaya yönelik önergelerin geçme ihtimalinin olmadığını biliyordu. Buna rağmen, bu girişimleri yapmaktan geri durmadılar ve Trump yönetiminin Kongre onayı olmaksızın yürüttüğü savaşa karşı siyasi ve kurumsal bir itiraz kaydı oluşturmayı hedeflediler. Bu kapsamda Senato’da altı ayrı girişim oylamaya taşınırken Temsilciler Meclisi’nde de en az iki savaş yetkileri önergesi Genel Kurul’da oylamaya sunuldu. Senato’da mart[11] başından nisan[12] sonuna kadar yapılan altı oylamanın tamamı reddedildi; Temsilciler Meclisi’nde de benzer bir tablo ortaya çıktı. 

Kongre’deki her başarısız oylama, Demokratlara Trump’ın savaşı Kongre’den yetki almadan sürdürdüğü ve Cumhuriyetçilerin de bu yetki aşımına göz yumduğu yönündeki eleştirilerini kayda geçirme imkânı verdi. Cumhuriyetçiler Kongre’de Trump’ı koruyacak çoğunluğu sürdürdüğü sürece, Beyaz Saray’ın kısa vadede doğrudan bir yaptırımla karşılaşması beklenmiyor. Ancak kamuoyu yoklamaları, Hürmüz Boğazı üzerinden büyüyen ekonomik baskı ve savaş yetkileri tartışmasının seçim gündemine taşınması, İran dosyasının Cumhuriyetçiler açısından siyasi maliyet üretmeye devam edeceğini gösteriyor. Bu nedenle, Cumhuriyetçilerin Kasım 2026 Kongre seçimlerinde özellikle Senato’daki çoğunluklarını kaybetmeleri halinde, Trump’ın bugüne kadar Kongre denetiminden büyük ölçüde korunaklı biçimde yürüttüğü İran politikası ve diğer birçok başlık hem hukuki hem de siyasi bakımdan çok daha kırılgan hale gelebilir.

[1] Nixon Library, “War Powers Resolution of 1973,” 27 Temmuz 2021, https://www.nixonlibrary.gov/news/war-powers-resolution-1973 

[2] American Bar Association, “War Powers – Conversation Starters,” https://www.americanbar.org/groups/public_education/programs/constitution_day/conversation-starters/war-powers/ 

[3] Nixon Library, “War Powers Resolution of 1973,” 27 Temmuz 2021

Bu çalışmada ifade edilen bulgular, yorumlar, sonuçlar, öneriler ve görüşler tamamen yazarına aittir. TEPAV’ın resmi görüşü değildir. © TEPAV, aksi belirtilmedikçe her hakkı saklıdır.

[4] 50 U.S.C. § 1544(b), “Congressional action,” United States Code, Title 50, Chapter 33, War Powers Resolution, GovInfo, erişim 3 Mayıs 2026, https://www.govinfo.gov/content/pkg/USCODE-2024-title50/pdf/USCODE-2024-title50-chap33-sec1544.pdf.

[5]  Connor O’Brien ve Eli Stokols, “Trump tells Congress the Iran war has ‘terminated’ as legal deadline hits,” Politico, 1 Mayıs 2026 https://www.politico.com/news/2026/05/01/trump-congress-war-terminated-00902681 

[6] “What to Know About the U.S.-Iran Peace Talks,” The New York Times, 2 Mayıs 2026 https://www.nytimes.com/2026/04/26/world/middleeast/us-iran-peace-talks-pakistan.html 

[7] Monica Alba, Alexandra Marquez, Owen Hayes ve Kyla Guilfoil, “Trump says he doesn’t need congressional authorization for Iran operations, citing ceasefire,” NBC News, 1 Mayıs 2026 https://www.nbcnews.com/politics/white-house/trump-congressional-authorization-iran-military-operation-war-powers-rcna343094 

[8]  “Trump says U.S. could end Iran war in two to three weeks,” Reuters, 1 Nisan 2026 https://www.reuters.com/world/middle-east/trump-says-us-could-end-war-in-iran-two-three-weeks-2026-03-31/ 

[9] Robert Mackey, Lucy Campbell, Maya Young ve Vivian Ho, “’That’s bullshit:’ Democrats slam Trump’s claims that Iran hostilities ‘have been terminated’ – as it happened,” The Guardian, 2 Mayıs 2026 https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/may/01/us-war-iran-ceasefire-war-powers-oil-latest-news-updates 

[10] Sarah Davis, “61 percent say Iran war a mistake: Survey,” The Hill, 1 Mayıs 2026 https://thehill.com/policy/international/5859059-iran-war-sentiment-washington-post-abc-ipsos-survey/ 

[11] Martin Gonzales Gomez, Karen Yourish ve Alicia Parlapiano, “How Every Senator Voted on the Iran War Powers Resolution,” The New York Times, 4 Mart 2026, https://www.nytimes.com/interactive/2026/03/04/us/iran-war-powers.html

[12] Caitlin Yilek, Stefan Becket, “Senate rejects Democrats’ 6th Iran war powers resolution ahead of 60-day deadline,” CBS News, https://www.cbsnews.com/news/senate-iran-war-powers-democrats/