2011 yılında başlayan Suriye iç savaşı, yalnızca ülkenin fiziksel altyapısını değil, ekonomik ve toplumsal yapısını da derin biçimde dönüştürmüştür. Uzun yıllara yayılan çatışmalar sonucunda üretim kapasitesi zayıflamış, kitlesel göçler ve zorunlu yer değiştirmeler iş gücü yapısında ciddi kırılmalar yaratmıştır. Savaşın sona ermesi ve 2024 sonrası siyasi geçiş süreciyle birlikte Suriye’nin yeniden inşası tartışmaları hız kazanmış, ancak bu tartışmalar büyük ölçüde altyapının onarılması, finansman ihtiyacı ve fiziksel sermaye yatırımları etrafında şekillenmiştir.

Oysa savaş sonrası ekonomik toparlanma yalnızca fiziksel sermayenin yeniden kurulmasına bağlı değildir. Kalkınma iktisadı perspektifinden bakıldığında üretim süreçlerinin sürdürülebilirliği ve yatırımların verimliliği büyük ölçüde beşerî sermayenin niteliğine bağlıdır. Nitelikli iş gücü kaybı, eğitim sistemindeki bozulma ve teknik kapasitenin aşınması, yeniden inşa sürecinin önündeki temel yapısal engellerden biri haline gelebilmektedir.

Bu çalışma, Suriye’nin yeniden inşa sürecindeki temel sorunlardan birinin aşınmış beşerî sermaye olduğunu ileri sürmektedir. Çalışmada savaşın iş gücü yapısı ve nitelikli insan kaynağı üzerindeki etkileri incelenmekte; sağlık ve eğitim göstergelerindeki bozulma, nitelikli iş gücü kaybı ve beyin göçü gibi unsurlar üzerinden beşerî sermayedeki aşınma ortaya konulmaktadır. Ayrıca beşerî sermaye kaybının ekonomik toparlanmayı nasıl sınırlandırdığı tartışılmakta ve organize sanayi bölgeleri gibi üretim ve beceri geliştirme odaklı yapıların yeniden inşa sürecindeki potansiyel katkıları değerlendirilmektedir. Yeniden inşa sürecinin yatırım, iş gücü ve diaspora boyutlarını birlikte değerlendirebilmek amacıyla çalışma; Türkiye’deki Suriyeli ortaklı şirket ekosisteminin Suriye’ye yatırım niyetini, Suriye iş gücü piyasasının sektörel hazırlık eksikliğini ve Avrupa’daki, özellikle Almanya’daki, Suriyeli diasporanın geri dönüş eğilimleri ile sektörel beceri eşleşmesini de ele almaktadır.

Değerlendirme notuna buradan ulaşabilirsiniz.